Mùng hai tháng hai, rồng ngẩng đầu.
Trong ánh chiều tà, tại một chốn hẻo lánh mang tên ngõ Nê Bình của tiểu trấn, có một thiếu niên gầy gò, thân cô thế cô. Lúc này, hắn đang làm theo tập tục, một tay cầm nến, một tay cầm cành đào, soi rọi xà nhà, vách tường, giường gỗ. Hắn dùng cành đào gõ gõ đập đập, hòng mượn đó để xua đuổi lũ rắn rết, bọ cạp và các loại côn trùng khác. Miệng hắn lẩm bẩm những câu chữ mà tổ tiên tiểu trấn đã truyền lại từ đời này sang đời khác: "Mùng hai tháng hai, nến soi xà, đào gõ vách, nhân gian rắn rết không chỗ nấp."
Thiếu niên họ Trần, tên Bình An, cha mẹ qua đời từ sớm. Đồ sứ của tiểu trấn cực kỳ nổi tiếng. Từ thuở triều đại này lập quốc, nơi đây đã gánh vác trọng trách “phụng chiếu giám sát nung đồ tế lễ cho Hoàng lăng”. Quanh năm luôn có quan viên triều đình đóng quân tại đây để giám sát sự vụ của lò quan. Thiếu niên không nơi nương tựa từ rất sớm đã phải đi làm thợ nung gốm. Ban đầu, hắn chỉ có thể làm vài việc vặt vãnh thô kệch. Hắn đi theo một lão sư phụ nửa vời tính tình nóng nảy, cắn răng chịu đựng suốt mấy năm ròng. Vừa lờ mờ ngộ ra chút mánh khóe nung sứ thì thế sự vô thường. Tiểu trấn đột nhiên mất đi tấm bùa hộ mệnh mang tên "lò quan". Mấy chục lò nung uốn lượn như rồng nằm quanh trấn chỉ trong một đêm đều bị quan phủ cưỡng chế đóng cửa, dập lửa.
Trần Bình An đặt cành đào mới bẻ xuống, thổi tắt nến, bước ra khỏi nhà. Hắn ngồi trên bậc thềm, ngửa đầu ngước nhìn bầu trời sao xán lạn.
Thiếu niên vẫn nhớ rõ mồn một lão sư phụ họ Diêu, người chỉ chịu nhận hắn làm nửa danh đồ đệ kia vào một buổi sáng tinh sương cuối thu năm ngoái, đang ngồi trên một chiếc ghế trúc nhỏ, ngoảnh mặt hướng về phía miệng lò, hai mắt đã nhắm nghiền.
Bất quá, những người cố chấp như lão Diêu rốt cuộc cũng chỉ là số ít.
Thợ thuyền trấn nhỏ bao đời nay chỉ biết mỗi việc nung gốm sứ, vừa không dám vượt quyền lén nung đồ cống phẩm, lại chẳng dám đem đồ sứ tích trữ trong kho lén lút bán cho bách tính, đành phải chia nhau tự tìm đường mưu sinh.Trần Bình An, mười bốn tuổi, cũng bị tống cổ ra khỏi cửa. Trở lại ngõ Nê Bình, hắn tiếp tục thui thủi ôm lấy gian nhà cũ kỹ rách nát. Cảnh tượng bốn bức tường trống trơn ảm đạm, đến nỗi dù Trần Bình An có muốn làm kẻ phá gia chi tử cũng chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.
Làm một con ma đói vất vưởng lang thang suốt một thời gian, thiếu niên thực sự không tìm nổi kế mưu sinh nào kiếm ra tiền, đành dựa vào chút tiền tiết kiệm ít ỏi để miễn cưỡng lót dạ. Mấy hôm trước, hắn nghe nói ở ngõ Kỵ Long cách đó vài con phố có một thợ rèn họ Nguyễn từ nơi khác. Ông ta nói muốn nhận bảy tám học đồ rèn sắt, không trả công nhưng bao cơm ăn. Trần Bình An vội vàng chạy tới thử vận may, ai ngờ người đàn ông trung niên kia chỉ liếc xéo hắn một cái rồi đuổi thẳng ra ngoài. Lúc đó Trần Bình An còn tự lấy làm thắc mắc, lẽ nào nghề rèn không nhìn vào sức lực chân tay, mà lại đi xem tướng mạo đẹp xấu?
Phải biết rằng Trần Bình An tuy trông gầy yếu, nhưng sức lực lại không thể coi thường. Đó là cái nền tảng thân thể được rèn luyện từ những năm tháng kéo phôi nung sứ mà ra. Ngoài ra, Trần Bình An còn theo chân lão Diêu chạy khắp núi sông quanh trấn trong vòng trăm dặm, nếm thử đủ mùi vị đất đai tứ phía. Hắn làm việc nhọc nhằn không oán than, việc bẩn, việc mệt đến mấy cũng sẵn sàng làm mà không do dự. Tiếc là lão Diêu trước sau vẫn không thích Trần Bình An, chê thiếu niên không có ngộ tính, là khúc gỗ mục không biết khai khiếu, kém xa đại đồ đệ Lưu Tiễn Dương. Việc này cũng chẳng trách được ông lão thiên vị, sư phụ dẫn vào cửa, tu hành tại cá nhân. Ví như cũng là công việc kéo phôi nhàm chán vô vị, Lưu Tiễn Dương chỉ tốn công phu nửa năm đã sánh ngang với tiêu chuẩn khổ luyện ba năm trời của Trần Bình An.
Mặc dù có thể sẽ không bao giờ cần đụng tới môn tay nghề ấy nữa, nhưng Trần Bình An vẫn như thói quen cũ, nhắm mắt lại, tưởng tượng trước mặt mình có đặt một phiến đá xanh và chiếc bàn xoay, bắt đầu luyện tập kéo phôi, luyện tập cho đến khi thành thạo.
Cứ khoảng mười lăm phút, thiếu niên lại nghỉ ngơi một chút, rũ rũ cổ tay, cứ thế lặp đi lặp lại. Đến khi cả người mệt lả, Trần Bình An mới đứng dậy, vừa đi dạo trong sân vừa từ từ vươn vai giãn gân cốt. Chưa từng có ai dạy Trần Bình An những thứ này, đều là do hắn tự mình mò mẫm học được.
Xung quanh vốn đang tĩnh lặng, Trần Bình An bỗng nghe thấy một tiếng cười nhạo chói tai. Hắn dừng bước, quả nhiên nhìn thấy gã thiếu niên trạc tuổi mình đang ngồi xổm trên đầu tường, nhếch miệng cười, không thèm che giấu vẻ khinh bỉ.
Người này là hàng xóm cũ của Trần Bình An, nghe nói còn là đứa con ngoài giá của vị quan Giám tạo tiền nhiệm. Vị đại nhân nọ vì sợ giới quan lại thanh liêm đàm tiếu, quan lại luận , nên cuối cùng đã một mình trở về kinh thành nhận việc, giao lại con trai cho vị quan kế nhiệm có chút giao tình trông nom săn sóc. Nay tiểu trấn bỗng dưng mất đi tư cách nung gốm quan, vị Giám tạo đại nhân lo chuyện lò gốm thay triều đình kia, ốc bám không nổi mình ốc, lo thân mình còn chưa xong, tâm trí đâu mà quan tâm tới con rơi của đồng liêu nữa. Ông ta vứt lại chút bạc vụn rồi vội vã chạy về kinh thành để lo lót chạy chọt quan hệ.
Gã thiếu niên hàng xóm chẳng hay biết mình đã trở thành quân cờ bị vứt bỏ, ngày tháng qua đi vẫn ung dung tự tại, suốt ngày dắt theo cô tỳ nữ thân cận dạo chơi trong ngoài trấn. Hắn quanh năm suốt tháng chơi bời lêu lổng, chưa từng phải rầu rĩ vì chuyện tiền bạc.
Tường đất nhà nào ở ngõ Nê Bình cũng rất thấp. Thực ra, tên hàng xóm kia hoàn toàn không cần nhón chân cũng có thể nhìn thấy cảnh tượng trong sân bên này. Nhưng mỗi lần nói chuyện với Trần Bình An, hắn cứ thích ngồi xổm trên đầu tường.
So với cái tên dung tục quê mùa như Trần Bình An, thiếu niên hàng xóm có cái tên nhã nhặn hơn nhiều, Tống Tập Tân. Ngay cả cô tỳ nữ sống nương tựa với hắn cũng có cái tên văn vẻ là Trĩ Khuê.
Lúc này, thiếu nữ đang đứng bên kia bức tường. Cô có đôi mắt hạnh to tròn, lại trông nhút nhát rụt rè.
Phía cổng sân chợt vang lên một giọng nói: "Tỳ nữ này của ngươi có bán không?"
Tống Tập Tân sững sờ một lúc, quay đầu nhìn theo hướng giọng nói. Chỉ thấy một cẩm y thiếu niên mặt mày tươi cười đang đứng ngoài sân, một khuôn mặt hoàn toàn xa lạ.
Bên cạnh cẩm y thiếu niên là một ông lão dáng người cao lớn, da mặt trắng trẻo, sắc mặt hiền hòa, đang nheo mắt đánh giá đôi nam nữ ở hai căn nhà cạnh nhau.
Ánh mắt ông lão lướt qua người Trần Bình An không chút dừng lại, nhưng lại nán lại rất lâu trên người Tống Tập Tân và cô tỳ nữ, ý cười càng lúc càng đậm.
Tống Tập Tân liếc xéo: "Bán! Sao lại không bán!"
Thiếu niên kia mỉm cười: "Vậy ngươi ra giá đi."
Thiếu nữ trợn tròn mắt, vẻ mặt ngập tràn sự khó tin, hệt như một chú nai con đang hoảng sợ.
Tống Tập Tân đảo mắt, giơ một ngón tay lên lắc lắc: "Một vạn lượng bạc trắng!"
Cẩm y thiếu niên sắc mặt như thường, gật đầu: "Được."
Tống Tập Tân thấy thiếu niên kia không có vẻ gì là nói đùa, vội vàng đổi giọng: "Là một vạn lượng vàng!"
Cẩm y thiếu niên nhếch mép: "Trêu ngươi chút thôi."
Sắc mặt Tống Tập Tân lập tức sầm xuống.
Cẩm y thiếu niên không thèm để ý đến Tống Tập Tân nữa, dời mắt sang nhìn Trần Bình An: "Hôm nay nhờ có ngươi, ta mới mua được con cá chép kia. Mua về rồi, ta càng nhìn càng thấy thích. Ta nghĩ mình nhất định phải đích thân cảm ơn ngươi một câu, thế nên mới bảo Ngô gia gia đưa ta đến tìm ngươi ngay trong đêm."
Hắn ném ra một túi gấm nặng trĩu cho Trần Bình An, cười xán lạn nói: "Đây là tạ lễ, hai ta coi như thanh toán xong."
Trần Bình An vừa định lên tiếng, cẩm y thiếu niên đã quay lưng bước đi.
Trần Bình An nhíu mày.
Ban ngày, hắn tình cờ thấy một người đàn ông trung niên xách giỏ cá đi trên đường. Ông ấy vừa bắt được một con cá chép vàng dài cỡ bàn tay, đang vung vẫy điên cuồng trong giỏ trúc. Trần Bình An chỉ liếc nhìn một cái đã thấy thích, bèn lên tiếng hỏi xem liệu có thể dùng mười văn tiền để mua lại nó không. Người đàn ông kia vốn chỉ muốn đem về làm một bữa ngon để ăn, nay thấy có món hời liền ép giá, sư tử ngoạm há mồm đòi ba mươi văn tiền mới bán. Trần Bình An cháy túi lấy đâu ra ngần ấy tiền thừa, nhưng lại thực lòng yêu thích con cá chép vàng óng kia. Hắn liền đi theo người đàn ông, nỉ non mặc cả, định hạ giá xuống mười lăm văn, dù là hai mươi văn cũng được. Đúng lúc người đàn ông nọ sắp xuôi lòng, thì cẩm y thiếu niên và ông lão cao lớn tình cờ đi ngang qua. Không nói một lời, họ ném ra năm mươi văn tiền mua đứt cá chép và giỏ trúc. Trần Bình An chỉ đành trơ mắt nhìn bọn họ nghênh ngang rời đi.
Chằm chằm nhìn theo bóng lưng hai ông cháu ngày một đi xa, Tống Tập Tân thu lại ánh mắt hung tợn, nhảy xuống khỏi bờ tường, dường như nhớ ra điều gì, hỏi Trần Bình An: "Ngươi có nhớ con thằn lằn bốn chân hồi tháng Giêng không?"
Trần Bình An gật đầu.
Làm sao mà không nhớ, quả thực là ký ức vẫn còn mới nguyên.
Theo phong tục truyền lại mấy trăm năm của tiểu trấn này, nếu có loài rắn chui vào nhà thì đó là điềm báo tốt lành, chủ nhà tuyệt đối không được đuổi đánh hay giết chết. Đúng vào mùng một tháng Giêng, lúc Tống Tập Tân đang ngồi phơi nắng trên bậc thềm thì có một sinh vật nhỏ tục gọi là rắn bốn chân bò vào nhà ngay dưới mí mắt hắn. Tống Tập Tân chộp lấy ném thẳng ra sân, ai ngờ con thằn lằn bị ném đến mức choáng váng đất trời kia lại càng đánh càng dũng cảm, hết lần này đến lần khác lao vào. Lại chọc giận Tống Tập Tân, kẻ xưa nay vốn không tin chuyện quỷ thần. Trong cơn giận dữ, hắn ném nó sang nhà Trần Bình An. Nào ngờ, ngày hôm sau Tống Tập Tân lại nhìn thấy con thằn lằn ấy đang cuộn mình dưới gầm giường nhà mình.
Tống Tập Tân cảm thấy thiếu nữ đang khẽ giật giật tay áo mình.
Thiếu niên và nàng tâm linh tương thông, theo bản năng liền nuốt ngược những lời đã đến khóe miệng vào bụng.
Hắn muốn nói con thằn lằn xấu xí kia dạo gần đây trên trán lại nhô lên cục u, giống như trên đỉnh đầu mọc sừng.
Tống Tập Tân đổi sang một câu khác: "Tháng sau ta và Trĩ Khuê có lẽ sẽ rời khỏi đây."
Trần Bình An thở dài: "Đi đường cẩn thận."
Tống Tập Tân nửa đùa nửa thật bảo: "Có vài món đồ chắc chắn ta không mang đi được, ngươi đừng có nhân lúc nhà ta không có ai mà ăn trộm đấy nhé."
Trần Bình An lắc đầu.
Tống Tập Tân chợt cười phá lên, đưa ngón tay chỉ chỉ Trần Bình An, cợt nhả bảo: "Nhát như thỏ đế, chẳng trách người ta nói nhà nghèo không sinh quý tử. Đừng nói kiếp này nghèo hèn bị người ức hiếp, nói không chừng kiếp sau cũng không thoát khỏi đâu."
Trần Bình An im lặng không đáp.
Mỗi người đều quay về nhà mình. Trần Bình An đóng cửa lại, nằm trên chiếc giường gỗ cứng ngắc, thiếu niên nghèo khó nhắm mắt, khẽ lẩm bẩm: "Toái toái bình, tuế tuế an, toái toái bình an, tuế tuế bình an..."
Bình luận